Duurzaamheid en duurzaam ondernemen spelen een steeds grotere rol in onze samenleving. En eerlijk? Ik merk dat ik daar zelf ook steeds bewuster mee bezig ben. Kleine keuzes, grote impact — het telt allemaal mee.
Als winkel in de bordspelwereld kun je de impact niet ontkennen: onderdelen die van over de hele wereld verzonden moeten worden, unieke moules voor miniatures die slechts 1 print gebruikt worden, veel overschot dat gewoon in de afvalcontainer beland, plastic zakjes voor de componentjes en plastic shrink rond de doos.
In verband met dit laatste merk ik dat er steeds meer uitgeverijen kiezen bewust voor een doos zonder plastic shrink. Het lijk een logische stap richting meer duurzaamheid… maar ook een gedurfde, zo blijkt.
Ik deed een rondvraag in de BoardGameGeek-community op Facebook en daar kwam wel wat feedback op.
Wat betekent duurzaam in de context van gezelschapsspellen?
Bij duurzaamheid in de bordspelindustrie denk ik aan verschillende factoren:
De componenten van het spel: de pionnen, borden, kaarten, tokens, …
De verpakking van het gezelschapsspel en de onderdelen: de doos, eventuele insert, zakjes, plastic shrink rond de doos, …
De productie in fabrieken: drukmethodes, afvalverwerking, transport, distributie, …
Wat nu vaak gedaan wordt
Tegenwoordig kom je vaker en vaker tegen dat uitgeverijen ervoor kiezen om hun spellen niet in plastic shrink te steken. Het lijkt op het eerste zicht een goede oplossing om weer wat plastic afval te vermijden.
Verschillende recente titels kiezen bewust voor deze aanpak. Denk bijvoorbeeld aan Endeavor: Diepzee, Canopy: Evergreen en Salton Sea. Spellen die niet alleen in hun spelmechanieken, maar ook in hun presentatie een duidelijk statement maken. De afwezigheid van plastic shrink voelt hier minder als een gemis en meer als een bewuste keuze binnen een groter verhaal.
Opvallend is dat het vaak gezelschapsspellen zijn met een uitgesproken milieu- of natuurgerelateerd thema die hierin het voortouw nemen. Bij spellen die draaien rond ecosystemen, duurzaamheid of natuurbehoud lijkt het haast logisch dat ook achter de schermen wordt nagedacht over ecologische impact. Het spel stopt dan niet bij wat er op tafel gebeurt, maar begint al bij de manier waarop het in de winkel belandt.
Wat zegt de community?
Helaas is de board game community het niet volledig eens met deze uitgeverijen.
“We willen graag duurzaam zijn, maar niet als dit ten koste gaat van de doos”
Hoewel sommige reacties het weglaten van de plastic shrink toejuichen, kwam bij mijn rondvraag bovenstaande opmerking heel vaak terug. De plastic shrink wordt gezien als bescherming voor de doos.
En de doos, die is natuurlijk heel belangrijk: zowel esthetisch als voor het waardegevoel. Wat ik ook wel snap: je betaalt veel geld voor een gezelschapsspel. En als de doos dan versleten toekomt, wat veel sneller gebeurd zonder de plastic shrink, dan is dat uiteraard niet leuk.
- – Stickers op de doos die je er niet af krijgt zonder beschadiging
- – Verzendetiket rechtstreeks op de doos geplakt (Amazon)
- – Sneller verslijten in de rekken
- – De stickers houden niet altijd waardoor de doos geopend lijkt
- – Het lijkt alsof de spellen tweedehands zijn
- – De doos van het spel wordt sneller beschadigd tijdens de verzending
Het echte probleem
De plastic shrink weglaten is dus geen oplossing. Veel bordspelliefhebbers zien het zelfs niet als een echte duurzame oplossing, want er zijn veel andere factoren die duurzamer kunnen bij gezelschapsspellen.
Wat wordt er meestal aangehaald als groter probleem?
- – Overbodige plastic zakjes
- – Te veel plastic miniatures
- – Te veel kleine componenten
- – Onnodig grote inserts
- – Dubbele of zelden gebruikte onderdelen
Betere oplossingen
- – Gebruik meer papieren zakjes in plaats van plastic zakjes. Dit kwam ik onlangs tegen bij het openen van Fate of the Fellowship!
- – Slimmer componentontwerp
- – Kartonnen inserts in plaats van plastic
- – Componenten combineren waar mogelijk
- – papieren bandje rond kaarten en tegelborden
- – papieren wrap rond de speldoos
- – Uitbreidingen in kleine kartonnen verpakkingen die weggegooid kunnen worden
Mijn visie als winkel
Als ondernemer en webshop ben ik me bewust van mijn impact op het milieu. Ik zet me daarom ook actief in om de ecologische voetafdruk van The Mastermind klein te houden. Dit doe ik op verschillende manieren: uitgeverijen, verpakking
Verpakking
- – alle papieren verpakkingsmateriaal dat ik gebruik is gemaakt van gerecycleerd papier en FSC-gekeurd.
- – alle luchtkussentjes, piepschuim en dergelijk verpakkingsmateriaal dat je eventueel in je pakje terugvindt zijn hergebruikte materialen van leveranciers, vrienden en familie.
- – de noppenfolie die ik gebruik is 50% gerecycled plastic.
- – ik gebruik tape van duurzaam kraftpapier dat 100% recycleerbaar is.
- – waar mogelijk hergebruik ik kartonnen verzenddozen van leveranciers. Uiteraard enkel als ze in goede staat zijn.
- – de kartonnen dozen die ik gebruik zijn allemaal FSC-gekeurd en 100% recyclebaar.
Verzending
- – ik breng jou bestelling persoonlijk te voet naar het verzendkantoor.
- – ik werk samen met bPost in België en DPD in Nederland, beiden koeriersdiensten met een ecologisch programma
- – woon je in de buurt? dan kan je zelf je steentje bijdragen door je bestelling op te halen!
Uitgeverijen
Bij het kiezen van de gezelschapsspellen die ik aanbied kijk ik natuurlijk verder dan alleen duurzaamheid: de kwaliteit van de componenten, de spelmechanismen, de moeilijkheidsgraad en de visuele aantrekkingskracht zijn allemaal belangrijk.
Tweedehands
Duurzaamheid zit niet alleen in hoe bordspellen gemaakt worden, maar ook in hoe lang ze meegaan. Door tweedehands gezelschapsspellen een nieuwe plek aan tafel te geven, verlengen we hun levensduur en vermijden we onnodige nieuwe productie. Elk spel dat opnieuw gespeeld wordt, bespaart grondstoffen, transport en afval — zonder in te boeten op spelplezier of kwaliteit. Integendeel: tweedehands bordspellen dragen vaak een stukje geschiedenis en karakter met zich mee. Zo wordt duurzaam kiezen geen opoffering, maar een bewuste, warme keuze voor spelen met respect voor mens, materiaal en verhaal.
Afsluiting: geen perfecte wereld, wel betere keuzes
Duurzaamheid is zelden een zwart-witverhaal. Het gaat om het zoeken naar een evenwicht, waarbij goede intenties hand in hand moeten blijven gaan met kwaliteit en gebruiksgemak. Duurzamer werken mag geen gevoel van inleveren creëren, zeker niet bij een hobby waar beleving, afwerking en speelplezier zo belangrijk zijn.
Net daarom zijn het vaak de kleine keuzes die het grootste verschil maken. Minder overbodig plastic, slimmer omgaan met verpakkingen of bewuster produceren zonder afbreuk te doen aan het eindproduct — het zijn ingrepen die op zichzelf misschien beperkt lijken, maar samen wel degelijk impact hebben. Stap voor stap kom je verder dan met grote, maar ondoordachte sprongen.
Tot slot is luisteren naar de community essentieel. Spelers, verzamelaars en liefhebbers voelen haarfijn aan wat werkt en wat niet. Door hun feedback serieus te nemen, kunnen uitgeverijen en winkels betere keuzes maken die niet alleen duurzamer zijn, maar ook gedragen worden door de mensen voor wie die spellen uiteindelijk bedoeld zijn.
Hoe kijk jij hiernaar? Waar mag duurzaamheid voor jou wél of niet ingrijpen?